Category Archives: T. công & Tái chế

Đồ thủ công bằng gỗ, giấy, nhựa, v.v. đặc biệt từ các nguyên liệu tái chế

Nguyễn Thu Hà: OVERTURES FOR INSTALLATION

(Bài viết trên facebook của bạn Nguyễn Thu Hà, 20/11/2015)

Mình còn nhớ khi bằng tuổi lũ trẻ bây giờ, được người lớn cho đến chơi nhà ai đó, cái còn đọng lại trong ký ức, không phải ngôi nhà đó to lớn, sang trọng như thế nào, mà là nó thu hút ra sao với trí tưởng tượng, với óc tò mò phải luôn tìm kiếm, khám phá, không một phút nào ngừng nghỉ, có chăng chỉ trừ lúc ngủ, trong những cái đầu bé nhỏ nhưng nhậy cảm và hiếu động vô chừng mực ấy. Một tủ gỗ hay gác xép đồ sộ với những đầu sách đủ đông tây kim cổ, những ngôn ngữ viết với ký hiệu kỳ lạ; những giá bầy vô số vật lưu niệm hay trang trí phong phú sắc mầu được sưu tầm sau những chuyến đi từ mọi miền thế giới; một bộ sưu tập bướm và côn trùng sống động như chỉ chạm vào, chúng sẽ lại bay vù vù hay bò lổm ngổm, nhiều khi sẽ là buổi trình diễn đầu tiên của Installation Art – nghệ thuật sắp đặt, mà một đứa trẻ sẽ không sao quên được. Chỉ khi lớn lên, nó mới phần nào lý giải được sự hấp dẫn từ trong vô thức đó. Không phải đơn giản là cái gì lần đầu cũng đầy sức hút mới mẻ, mà cái quyền lực tự phong khi mình được sắp đặt một thế giới, dẫu vô cùng bé nhỏ, theo cách của riêng mình, tự mình lựa chọn những gì sẽ là một phần của thế giới đó, tùy hứng đảo lộn nó không theo bất cứ trình tự thời gian và không gian nào, mới là niềm đam mê tối thượng, đáng để một trò sắp đặt trong ký ức tò mò con trẻ trở thành một cuộc kiếm tìm không ngừng nghỉ những overture for installation lớn hơn của người trưởng thành.

12241570_10205164207087901_1319287746885834024_n

Tái sử dụng là đề tài không mới của Installation Art và Overture about re-used objects sẽ là ấn tượng đầu tiên về ngôi-nhà-bên-hồ được dựng lên từ những container chở hàng. Như vừa được bốc dỡ xuống từ con tầu xuyên đại dương, mệt mỏi nhưng đầy mãn nguyện cập cảng trong buổi sớm mai tinh khiết, trong trạng thái gần như không thay đổi, vẫn còn nguyên những dòng chữ sơn tên công ty vận tải, những vết giấy dán, những chốt khóa nặng nề, chúng được khéo léo ghép xếp vào nhau như trò lego, để vươn lên cân đối, chắc chắn, ngỡ bén rễ rất lâu từ đất liền, mà vẫn dấu sau lưng mình hơi thở phập phồng của biển cả. Ngôi nhà từ những mảnh ghép ấy hòa hợp lạ lùng khi nép dưới lưới mái sắt hình bán nguyệt, sơn trắng tinh, đan cài khỏe khoắn, hiện đại, như những nhịp cầu vồng lộng lẫy sau mưa, làm khách bỗng sinh nuối tiếc bởi vẻ duyên dáng tinh khôi ấy sẽ mất đi khi mầu xanh của dây leo trùm kín nó một ngày không xa, dẫu biết rằng sẽ có một vẻ đẹp Vệ nữ mới mẻ bước ra từ trong vỏ sò ý tưởng của người chủ. Vào những ngày đẹp trời, mặt hồ trong vắt, khi ngôi nhà nhìn thấy chị em sinh đôi của nó trong đáy nước, thử nghịch xoay khuôn hình đứng lên, ta sẽ thấy những vòng tròn hoàn hảo tạo thành chiếc giỏ bạc lung linh như một biến thể tốt đẹp của chiếc hộp Pandora mà món quà bí ẩn trong đó còn hơn là một niềm hy vọng, nó là một nơi ấm áp, là chốn đi về của niềm vui và hạnh phúc.

Chàng thủy thủ Popeye chắc cũng chỉ hài hước đến như chủ nhà khi sắp đặt con tầu cho nàng Oliver của mình với tinh thần của lễ hội Haloween, dọa khách từ khi bước chân vào cửa với chiếc ghế là hai ống chân gỗ được giấu dưới chiếc quần bò, còn chêm thêm dưới gấu quần chiếc giầy vải cũ, thiếu mỗi vệt sơn mầu đỏ loang lổ. Cạnh đó là chiếc lưới vàng kỳ cục, chắc chỉ chuyên để bắt những nàng tiên cá. Sách sắp đặt lộn xộn trên kệ, tiếng Anh xếp chồng lên tiếng Nga, người chủ hẳn muốn tranh thủ đọc chút gì trong thời gian nghỉ ngơi trên con tầu của mình nhưng rốt cuộc cái sự đọc ấy chỉ mới được bắt đầu, như mọi thứ nơi đây…

12227579_10205164207287906_3947227152195145340_n.jpg

Chiếm chỗ trong cuộc sắp đặt còn dang dở này là những ký ức về sân chơi tuổi thơ, nơi có cầu trượt, bập bênh, trong một thành phố ngổn ngang sắt thép của cuộc tái thiết sau chiến tranh nhưng vẫn đủ rộng để một chiếc đu văng đủ nửa vòng cung cao ngất, để trí tưởng tượng của một đứa trẻ chạm đến trời sao, lại là một tác phẩm sắp đặt nữa bởi những chao đèn ken sát nhau trên tấm lát trần kim loại. Tiếc không được thấy chúng được thắp sáng đến thế nào khi trời tối, để thấy như mình đứng trong phim trường Titanic, khi Rose chầm chậm bước lên cầu thang, cùng Jack viết tiếp câu chuyện vĩnh cửu bên những lan can tầu trắng muốt.

Những cánh cửa kính chỉ được kéo ra khi gió từ hồ chiều xuống sẽ làm se áo mỏng, còn lại, phần lớn thời gian, khách và chủ như ngồi trên boong tầu đầy khí trời và gió, thấm đẫm trong bản thể những lay động dù nhỏ nhất của một overture về sắp đặt âm thanh, ngẫu hứng nhưng thân thuộc, mà ở đó có tiếng ong khẽ khàng đập cánh mỏng bên tiếng nước rào rào tràn xuống như mưa từ bể lọc bị tắc trên mái nhà, tiếng phong linh lanh canh như vẫn thế từ cửa sổ nhà ai đó trong ký ức, tiếng lép bép trong chiếc bếp than tỏa khói trước thềm dưới bàn tay nghệ sỹ của người điều khiển, tiếng sóng hồ điềm đạm, êm ả, tiếng ngàn lau phơ phất từ con đường lên rặng núi ven hồ, sắc sắc, không không.

12278674_10205164207247905_4935189179124194497_n

Overtures dẫu hoàn chỉnh đến mấy vẫn chỉ là một sự khởi đầu cho những chương tiếp theo với biết bao biến tấu và ngẫu hứng. Đỉnh cao của Installation, phải chăng vẫn là cảnh chàng thủy thủ Popeye với cẳng tay còn nguyên vết bẩn từ lúc khách đến cho tới khách đi bởi sửa máy bơm, ngồi hướng dẫn con gái cắm hướng dương vào bình dưới ánh mắt trìu mến của nàng Oliver; hay là người nghệ sỹ quay lưng vào khán giả, hướng ra mặt hồ khói sương yên ả, điệu nghệ điều khiển những xiên thịt nướng. Họ vẫn đang viết, những overtures for installation rất riêng của mình…

Advertisements

Làm giá sách hình cây

Bài toán: Góc học tập trong phòng con gái có một khoảng tường dành sẵn để đóng giá sách. Khi sửa phòng năm ngoái, các chú bên công ty thiết kế định làm luôn, nhưng mình từ chối vì muốn tự làm cho con một cái giá sách thật thú vị…

Bức tường chờ giá sách

Bức tường chờ giá sách

Tìm trên mạng, mình thấy một số giá sách hình cây rất hay. (Ví dụ cái giá dưới đây). Mình quyết định sẽ làm một cái kiểu này để lắp vừa bức tường hiện có. Dưới đây là 10 bước mình đã thực hiện để đóng giá sách.

Giá sách bán trên mạng, giá 850$

Giá sách bán trên mạng, giá 850$

Bước 1. Tìm phương án

Mình tìm thấy 2 phương án ở trên mạng, do những người tự làm (DIY) chia sẻ. Phương án #1 (xem bài rất chi tiết tại http://wallsunderconstruction.blogspot.com/2013/05/diy-tree-bookshelf_2.html), tác giả dùng cưa lọng cắt nhiều tấm gỗ khác nhau thành hình cây rồi ghép chồng lên nhau để có độ dày.

Phương án cắt nhiều tấm rồi chồng lên nhau lấy độ dày

Phương án cắt nhiều tấm rồi chồng lên nhau lấy độ dày

Phương án #2 (http://www.alittleknickknack.com/2012/03/tree-bookshelf.html) thì tác giả cắt 2 miếng gỗ hình cây rồi gắn xương ở giữa.

Phương án có khung xương nhưng không ốp

Phương án có khung xương nhưng không ốp

Mình băn khoăn chưa chọn được vì phương án #1 tỏ ra tốn kém (phải mua ít nhất 6 tấm gỗ dày 1.9cm, khi dán thì nhét gỗ vụn làm lớp lót giữa mỗi tấm, sẽ được chiều dày 1.9cm x 11 = 20.9cm) và phải cắt 6 lần (lúc đầu mình nghĩ là cắt nhiều sẽ mất thời gian, nhưng hóa ra khâu này thuộc loại nhanh), còn phương án #2 thì trông không đẹp lắm và khó để sách vì mặt không phẳng. Cân nhắc việc mình đã có sẵn 2 tấm gỗ vốn là vách sau của tủ (dày 9.5mm), mình quyết định sẽ làm giống phương án #2 nhưng có ốp gỗ mỏng xung quanh, để mặt giá sách được phẳng. Sau khi thực hiện p/a này mình rút ra 1 số bài học, xin xem ở cuối bài.

2. Vẽ

Trước hết mình vẽ mẫu trên giấy kẻ carô theo kích thước mảng tường, sau đó kẻ carô trên mặt mảnh gỗ rồi vẽ theo mẫu. Vì muốn cây trông giống thật nên mình vẽ hơi cầu kỳ. Nếu chọn phương án ốp gỗ thì nên làm đơn giản hơn cho dễ ốp.

Kẻ ô để vẽ lên tấm gỗ (vốn là vách sau tủ)

Kẻ ô để vẽ lên tấm gỗ (vốn là vách sau tủ)

Vẽ xong, chuẩn bị cắt

Vẽ xong, chuẩn bị cắt

Bước 3. Cắt

Dùng cưa lọng (jig saw) cưa theo đường vẽ. Nên chọn lưỡi cưa nhỏ để tiện uốn lượn. Nếu được thì chập cả 2 mảnh cưa 1 thể, tiết kiệm được thời gian và bảo đảm trùng nhau. Mình cưa 2 lần nhưng may quá gần như trùng khít

Cắt tấm đầu

Cắt tấm đầu

Căn tấm đã cắt để cắt tấm thứ 2

Căn tấm đã cắt để cắt tấm thứ 2

Bước 4. Soi rãnh

Để ốp mặt thì cần soi rãnh theo đường viền của 2 mảnh hình cây. Dùng máy soi (router) đi một đường xung quanh cái cây (rất ồn và bụi). Do tấm gỗ chỉ dày 9.5mm nên k0 soi được rộng. Chiều sâu rãnh là 3mm vừa với loại bìa được bán ở đê La Thành.

Rãnh được soi bằng router

Rãnh được soi bằng router

Bước 5. Gắn khung xương

Chủ trương tái sử dụng tối đa nên khung được nhặt nhạnh từ các mẩu đầu thừa đuôi thẹo, cắt bằng máy cưa góc (miter saw) để cùng có độ cao 18cm. Sau đó lấy dán bằng keo con chó lên một tấm hình cây, chờ khô thì đặt tấm còn lại lên trên, căn cho thẳng hàng rồi bắn đinh xuyên vào khung xương. Nếu có súng nén khí thì bắn được đinh dài, mình dùng súng nén lò xo nên chỉ bắn được đinh 15mm (và vẫn phải dùng búa vì đinh không ngập). Xong rồi thì lật mặt kia lên để bắn tiếp. Tổng hết khoảng 500 đinh.

Dán khung xương

Dán khung xương

Bước 6. Ốp gỗ mỏng (3mm) xung quanh

Sau khi gắn khung xương rồi thì ốp xung quanh bằng cách dán keo con chó và bắn đinh những chỗ cần chịu lực. Việc ốp lát tỏ ra vô cùng mất thời gian vì phải cắt thành các tấm có chiều rộng 18.7mm cho vừa rãnh soi, và chiều dài tùy địa hình. Do địa hình ngoằn ngoèo nên thường xuyên phải cắt tấm lát để lựa cho vừa.

Ốp bằng bìa 3mm

Ốp bằng bìa 3mm

Bước 7. Trám và mài

Sau khi ốp xong thì cần trám các rãnh rồi mài (đánh giấy ráp) cho phẳng. Mình trót dùng keo để trám nên mài rất khó, cuối cùng nhiều chỗ xù xì. Nên dùng bả (putty) thì dễ mài hơn.

Trám bằng keo teabond

Trám bằng keo teabond

Bước 8. Sơn

Sau khi mài xong thì giá sách đã sẵn sàng để sơn. Khâu này tương đối đơn giản, nếu có súng sơn phun và có chỗ để sơn thì tốt, không thì sơn bằng chổi.

Sơn đã khô, mang vào phòng để bắt ke

Sơn đã khô, mang vào phòng để bắt ke

Bước 9. Gắn ke

Giá đóng theo phương án này cần thêm ke bắt vào tường để chịu lực. Những cành dài đều cần bắt ke vào.

Bước 10. Lắp

Sau khi bắt vít các ke vào giá thì đặt vào vị trí để đánh dấu chỗ khoan tường. Sau khi khoan và lắp nở thì lắp lại giá rồi bắt vít vào tường. Lau chùi sạch sẽ là sẵn sàng để đặt sách, ống bút, đồ chơi và các thứ khác lên 🙂

Giá sách đã lắp xong

Giá sách đã lắp xong

Kết luận

  • Công đoạn mất thời gian nhất chính là ốp. Nếu theo phương án này thì nên làm giá đơn giản hơn rồi làm và lắp các mấu vào sau
  • Cần sắm công cụ mài (sander) tốt hơn để mài cho phẳng. Không dùng keo mà dùng bả để trám
  • Do tái sử dụng nhiều nên tổng thiệt hại chỉ khoảng 600,000 VND (tấm ốp 1.2m x 2.4m x 3mm giá 250K, sơn 70K, keo con chó và keo dán khoảng 200K, các thứ lặt vặt khác)
  • Nếu đóng mới nên theo phương án #1: cắt 6 tấm gỗ 1.9cm và độn 5 lớp giữa các tấm (giá mỗi tấm như vậy cỡ 600K).
  • So sánh bức tường:
Bức tường chờ giá sách

Bức tường chờ giá sách

Giá đã có sách

Giá đã có sách

Làm chỗ gắn móc hút

Tóm tắt: mẹo vặt tạo mặt phẳng để có thể gắn được móc hút hoặc những đồ sử dụng cơ chế hút, từ các miếng mica, bóng kính bỏ đi và keo dán.

Móc hút là một thứ tiện nghi trong nhà vì dễ gắn dễ tháo, không để lại hậu quả. Tuy nhiên do đặc thù yêu cầu mặt phẳng lý tưởng để giữ chân không, nên thường chỉ được dùng ở mặt kính, mặt gương trong phòng tắm. Ta có thể tạo mặt phẳng tương tự bằng cách dán miếng mica hay bóng kính trong lên đá hoa, gỗ, tường, v.v. như decan. Tất nhiên mặt phẳng ban đầu cũng phải tương đối, không gồ ghề.

Có thể mua miếng decan dán sẵn như của  Daiso (http://en.wikipedia.org/wiki/Daiso), mỗi item có 3 miếng decan, hoặc tự làm từ các miếng mica, bóng kính bỏ đi. Nói chung mica càng dày càng tốt, của Daiso là cỡ 0.5-1mm. Bóng kính mỏng quá thì có thể k0 giữ phẳng được.

Miếng decan trong để gắn móc hút, sp của Daiso
Miếng decan của Daiso được sử dụng trên nền đá hoa

Dưới đây là ví dụ tái sử dụng tấm bóng kính từ mỹ phẩm:

Tái sử dụng miếng bóng kính lấy từ hộp phấn trang điểm

và từ miếng bảo vệ màn hình điện thoại (bóc bỏ khi dùng):

Chuẩn bị bôi keo dán vào miếng bóng kính lấy từ điện thoại DD
Miếng bóng kính từ điện thoại được sử dụng treo khăn