“Chuyển giao công nghệ trong 1 câu nói”

Hồi học phổ thông, mình được nghe kể chuyện về chuyển giao công nghệ làm thủy tinh. Đại khái bên mua trả rất nhiều tiền để mua bí quyết làm thủy tinh không có bong bóng, và nhận được vỏn vẹn mấy chữ: khi nấu phải khuấy.

Gần đây, anh Hùng Viettel có lần chia sẻ, đại ý: nghe “chuyển giao công nghệ” thấy kinh, nhưng thực tế có khi công nghệ được chuyển giao chỉ trong một lời nói! Vì sao lại thế? Hiện nay, mỗi người có thể dễ dàng tiếp cận với kho tri thức khổng lồ trên mạng, trong sách, trong các khóa học, v.v. và do đó có thể tự trau dồi đến 90% tri thức của gần như bất kỳ vấn đề nào. Nhưng 10% còn lại thì phải gặp cao thủ để được chuyển giao. Nếu mình đã suy nghĩ, trăn trở lâu về một vấn đề, thì có khi chỉ một câu nói của cao thủ là đủ nắm bắt được 10% còn lại!

Về kể cho vợ, vợ bảo: rất giống với chuyện làm bánh của em. Làm theo công thức, kiểu gì cũng thấy chưa ưng, loay hoay suy nghĩ mãi. Tình cờ một hôm vào forum nước ngoài và xem topic liên quan, thấy một cao thủ trên đó nhắc đến đúng 1 từ, đọc xong ngộ ra liền, làm theo quả nhiên bánh đã hoàn toàn như ý.

Ngẫm ra trong công việc của bản thân cũng vậy, nếu mình vật lộn, trăn trở với một vấn đề và luôn chú ý quan sát thì khả năng lớn là sẽ tìm ra lời giải. Ví dụ việc đào tạo nhân viên mới hồi xưa, sang Infosys thấy họ bảo “với nhân viên mới, việc hàng ngày lên lớp điểm danh đúng giờ quan trọng không kém việc học”, hiểu ngay vì sao không nên dùng e-learning trong việc này. Hay việc “dỗ” học viên Funix bây giờ, loay hoay mãi, đến khi gặp đồng nghiệp Mỹ hé ra từ khóa là lập tức xây dựng được phương pháp luận.

Quan trọng là luôn muốn làm tốt hơn, luôn để ý tìm, vì sự “khai sáng” sẽ đến rất bất ngờ.

Advertisements

Ăn kẹo trừ bữa

Cuốn sách bán chạy nhất năm 1961 là “Advise and Consent” của Allen Drury. Hàng triệu người đã đọc tiểu thuyết chính trị dày 690 trang này. Năm 2016, bán chạy nhất là sách tô màu.

Mười lăm năm trước, các kênh truyền hình cáp như TLC (L là learning), Bravo và History Channel hứa hẹn cung cấp thêm các chương trình giàu thông tin và tri thức vào bức tranh TV vốn đã sáng sủa. Ngày nay, các kênh này chiếu show về những cặp đôi lấy nhau trên cơ sở hôn nhau sành điệu mức nào.

Và tất nhiên, các tờ báo được giải Pulitzer vì đã kể cho chúng ta những điều ta không muốn nghe. Chúng ta đáp trả bằng cách không mua báo nữa.

Sự suy giảm của các phương tiện truyền thông sâu sắc (thoughtful media) đã là chủ đề bàn tán cả thế kỷ. Không có gì mới. Điều mới là: nguyên nhân quan trọng nhất tạo ra dịch chuyển đó không phải là động cơ kiếm lời, mà là cả nền văn hóa xã hội.

“Tất cả mọi thứ phải được làm đơn giản nhất có thể, nhưng không đơn giản hơn.”*

[* Trớ trêu là Einstein không nói thế. Nguyên văn “Đáng sợ là nhiều người không đồng ý rằng mục tiêu tối thượng của mọi lý thuyết là làm sao để các thành phần cơ bản không thể chia nhỏ hơn của nó là đơn giản nhất và ít nhất có thể, mà không hy sinh một mảy may tính đầy đủ của những điều ta đã biết về nó”. Than ôi, bản thân tôi đã được cám dỗ để tin rằng giờ đây phương án ngắn gọi hơn có hiệu quả hơn]

Có lẽ, chúng ta đã làm mọi thứ đơn giản hơn mức chúng nên có, và biến sự “không ham hiểu biết” (non-curiosity) thành chuẩn mực mới trong xã hội?

Rõ ràng chúng ta có lỗi vì đã ngày ngày tích cực tham gia vào cái môi trường thông tin đi ngược lại Luật đơn giản của Einstein này. Và nay, khi đã rời đủ xa khỏi nó, chúng ta đang xem xét loại bỏ hẳn điều luật đó khỏi bộ nhớ của mình.

Trong kinh doanh, dường như con đường duy nhất kiếm tiền là làm sao tiếp cận được rất nhiều người, và cách duy nhất để tiếp cận rất nhiều người là “cuộc đua xuống đáy” (race to bottom), vơ vét những cú click vội, làm sao cho dễ nuốt, nhai lại những điều cũ, rút ngắn lại, làm cho nó hài hài, hoặc kích dục, hoặc khẩn cấp, và tựu trung là làm cho nó xuẩn ngốc đi (dumb it down).

Và đó là mối nguy thực sự của chủ nghĩa phản lý trí (anti-intellectualism). Trong khi việc ai đó tự chọn trở thành ngu ngốc là dại dột, thì việc quyết định rằng sự thấu hiểu, các lý thuyết và chân lý không còn ý nghĩa gì thì là tự sát văn hóa. Nếu ta không quan tâm việc học nữa, ta sẽ không dành thời gian và tiền bạc cho tri thức nữa.

Ta có thể sống nếu ăn kẹo cả ngày, nhưng nếu cùng lúc ta vô hiệu hóa các chợ nông sản, thì thứ còn lại chỉ có mỗi kẹo.

Hãy đưa cho con trẻ tablet, game, vài món gà rán ăn nhanh cho bữa tối. Cái đó dễ hơn là nói chuyện với chúng.

Đọc những bài báo ngắn, lại toàn hình vẽ, thì đơn giản hơn là đào sâu.

Clickbait (bẫy click) phát huy tác dụng là có lý do. Bởi vì người ta click vào nó.

Nhưng vấn đề ở chỗ, mục tiêu của nó là bẫy con mồi, chứ không phải cung cấp thông tin. Bẫy mà lị!

Tin tốt: chúng ta không cần nhiều người đòi hỏi cao hơn với media để media thay đổi.

Media luôn bật đi bật lại giữa việc hạ thấp thị hiếu để kiếm tiền và việc nâng cao giá trị tri thức của những gì chúng chào mời. Ngày nay, cán cân này được giao cho thuật toán AI làm, và chúng ta đang ở đỉnh của cuộc đua xuống đáy cho đến khi gãy cổ, không phanh và không nghỉ.

Hãy đưa ra chọn lựa (vote) bằng những click của bạn, bằng những gì bạn đầu tư và bảo trợ, bằng đồng tiền bạn mang đến hiệu sách. Hãy chọn lựa bằng cuộc nói chuyện của bạn, bằng thư bạn gửi cho Ban biên tập, bằng việc chuyển kênh TV,…

Thậm chí chỉ cần dăm người chúng ta dùng những ngôn từ chuẩn xác, sử dụng lý luận sâu sắc và đưa ra những câu hỏi khó, cũng đã đủ để bắt những người quanh họ cố bắt theo. Có thể dễ dàng mường tượng một sườn đồi dốc và trơn tuột, nhưng ở đó còn có các bánh cóc văn hóa (xem hình minh họa – ND) – một tính năng tích cực khiến mọi người thi đua học và hiểu nhiều hơn để bắt kịp với những người xung quanh.

Hãy xoay cái bánh cóc. Chúng ta có thể đem sự tò mò, ham tìm hiểu và khám phá trở lại nếu ta (tạm thời chỉ là số ít) sử dụng thước đo đúng, và khước từ những lựa chọn dễ dàng, để đòi hỏi thứ tốt đẹp hơn.

Dịch từ Seth Godin: The candy diet

ratchet

Bánh cóc (ratchet)

4 bài học nuôi dạy con – tổng kết nghiên cứu 2016

1. “Luôn và ngay” (quá nhiều quá sớm) không giúp trẻ phát triển về mặt học thuật. Đưa các chương trình học thuật (academic) vào dạy sớm cho trẻ ở lức tuổi trước khi đến trường không đem lại ích lợi gì. Điều này giống “cầm đèn chạy trước ô tô”. Bọn trẻ cần được học tập tích cực thông qua chơi chứ không phải ngồi học dưới những chỉ dẫn nghiêm khắc của thầy cô.

Học lúc chơi nghĩa là tận dụng những mối quan tâm sẵn có và khả năng của trẻ trong môi trường của những mối quan hệ tích cực. Chơi có hướng dẫn (guided play) là ví dụ tiêu biểu. Người lớn chỉ dẫn (không kiểm soát) cuộc chơi và trẻ con tự làm chủ trò chơi và học qua đó.

2. Vui chơi ngoài thiên nhiên là cốt lõi cho cả trẻ em và người lớn. Ở thời đại điện thoại thông minh và shopping trực tuyến, bạn dễ có xu hướng ngồi sofa cả ngày. Và ta đều biết điều đó không có lợi cho sức khỏe. Nghiên cứu cho thấy các gia đình hay đi ra thiên nhiên hạnh phúc hơn, khỏe mạnh hơn và hòa thuận hơn. Thú vị hơn, những đứa trẻ hay chơi ngoài thiên nhiên với các bạn cũng có được kỹ năng đồng cảm (empathy) rất quý giá. Chúng ta cũng biết được ràng các trò chơi “mạo hiểm” cũng có ích lợi riêng. Hóa ra trẻ con học được những bài học quý thông qua việc sượt đầu gối hay xây xước tay.

3. Kỹ năng cảm xúc quan trọng không kém khả năng học thuật (academic)… nhưng người lớn phải làm gương. Một trong những cuốn sách nuôi dạy con hay nhất của năm cho rằng cần chú trọng dạy trẻ thấu cảm (empathy) thay vì làm sao cho trẻ vào được trường tốt nhất. Sự thấu cảm không những giúp ta trở nên tốt hơn, mà còn làm ta hạnh phúc hơn, sáng tạo hơn và rốt cuộc tạo ra đường tinh thần gắn bó trong cộng đồng.

Sự thấu cảm và lòng trắc ẩn là bẩm sinh một phần, nhưng chúng phải được nuôi dưỡng bới người lớn để phát triển. Nghiên cứu cho thấy trẻ con để ý sự thiếu nhất quán của người lớn trong việc dạy cảm xúc. Nhiều trẻ vị thành niên cảm thấy rằng cha mẹ nói về lòng tốt nhưng thực tế lại đánh giá các thành tích học hành hay thể thao. Nếu ta chỉ nói mà không làm, tụi trẻ sẽ nhận ra và làm theo.

4. Đơn giản hóa nên là tứ khóa mới của bố mẹ. Ngược lại với gì chúng ta tưởng, trẻ con phát triển hơn trong một môi trường đơn giản. Quá nhiều đồ, nhiều hoạt động và kích thích thái quá sẽ làm trẻ trầm cảm (stress). Trẻ không thể tránh khỏi áp lực (stress), nhưng chúng ta có thể giúp chúng học được nhịp độ chậm hơn để cảm nhận đầy đủ được ý nghĩa. Sự đơn giản hóa rất có giá trị với trẻ. Ví dụ nên giảm bớt số đồ chơi của trẻ, sống chậm lại và cảm nhận giá trị của thời gian bên nhau.

Lược dịch từ nguồn The Thoughtful Parent

https://www.funix.edu.vn/wp-content/themes/FUNiX%202016/images/hoc-sinh/FUNiX-logo.png

Một số hướng dẫn phân loại và cất giữ đồ chơi trẻ em

Phân loại đồ chơi theo hạng mục:

  • Đồ chơi tư duy: hướng đến phát triển khả năng tư duy và đồng thời giúp phát triển kỹ năng vận động tinh (fine motor skills). Bao gồm các loại đồ chơi ghép hình (puzzles), đồ chơi phân loại theo hình dáng (shape sorters), đồ chơi đánh đố (brainteasers)
  • Đồ chơi nghệ thuật và sáng tạo: giấy, bút màu, sách tô màu, màu vẽ, đất nặn, đồ làm thủ công và các loại đồ dùng nghệ thuật khác.
  • Đồ chơi vận động tích cực: phát triển kỹ năng vận động thô (gross motor development), bao gồm các loại bóng, xích đu, đồ chơi để cưỡi lên, xe đạp 3 bánh, dụng cụ thể thao, đồ chơi leo trèo.
  • Đồ chơi lắp ghép (building): giúp phát triển kỹ năng vận động tinh. Gồm đồ chơi xếp gỗ, Lego, Megablocks, v.v.
  • Đồ chơi âm nhạc: piano mini, đàn gió, trống, thanh gõ, v.v.
  • Đồ chơi nhập vai (đóng giả): chúng giúp phát triển kỹ năng cộng đồng, cảm xúc và ngôn ngữ, bởi trẻ chơi theo những câu chuyện mà chúng tưởng tượng ra. Bao gồm các loại bộ đồ chơi nấu bếp, xe ô tô, trạm cứu hỏa, thú nhồi bông, hay đồ chơi mặc áo.

Cất giữ đồ chơi theo hộp

  • Cất đồ chơi vào hộp theo mùa: hộp mùa đông thì có người tuyết, các thứ liên quan đến tuyết, v.v. Mùa hè thì đồ chơi nước, đồ chơi ở bãi biển, v.v.
  • Làm các hộp riêng cho từng dịp lễ, ví dụ Halloween, Tết, Phục sinh, Trung thu, v.v.

Nguồn

Thái độ là lựa chọn

(Seth Godin: The choice)

Thái độ là chọn lựa quan trọng nhất của mỗi chúng ta. Ta chọn nó ngày hôm qua, ta lại có cơ hội chọn ngày hôm nay. Và ngày mai.

Lựa chọn tham gia.

Lựa chọn làm người lạc quan

Lựa chọn khơi gợi những gì tốt đẹp nhất trong những người khác.

Chúng ta lựa chọn hỏi han, tò mò, thách thức trạng thái hiện tại (status quo)

Đem lại cho mọi người lợi ích của việc nghi ngờ.

Tìm hy vọng thay cho sợ hãi, khi đối diện với bất định

Rõ ràng đó đều là thái độ. Chứ là gì?

Và cũng rõ ràng, chúng là lựa chọn. Chẳng ai bắt chúng ta cả. Ta chọn chúng và làm những gì cần thiết (và tìm thấy lợi ích)

 

Hãy bày hàng ra!

(Seth Godin: Show your work)

Thật cám dỗ khi hình dung bản thân ngồi nép trong góc rồi, đột nhiên, làm tất cả mọi người kinh ngạc với câu trả lời hoàn hảo của mình.

Nhưng thực tế chẳng có chuyện đó.

Mọi thứ được hình thành trước mắt tất cả mọi người, bởi cả nhóm. Hãy bày “hàng” của bạn ra. Hãy suy nghĩ thành lời. Thất bại trên đường tới thành công, chấp nhận sự không hoàn hảo để làm tốt hơn so với “tốt vừa đủ”.

Liệu mọi người có chấp nhận dừng lại với phiên bản iPhone đầu tiên, hay xe hơi, hay bộ váy Chanel? Liệu họ muốn đọc bản thảo đầu tiên của cuốn tiểu thuyết, hay đoạn phim nháp? Tất nhiên là không.

Hãy bày hàng ra trước khi bạn cảm thấy sẵn sàng, vì bạn sẽ chẳng bao giờ sẵn sàng. Từ “sẵn sàng” hàm ý là bạn chắc rằng sản phẩm của mình sẽ chạy, nhưng bạn đâu thể biết được? Bạn phải bày hàng ra khi bạn chuẩn bị xong, khi đến thời điểm, và đừng muộn hơn dù chỉ một phút.

Mục đích không phải là làm hài lòng các nhà phê bình. Mục đích là làm sản phẩm của bạn tốt hơn.

Hãy hoàn thiện nó với đồng nghiệp, những người ủng hộ bạn, với thị trường. Vì khi cùng nhau hoàn thiện nó, chúng ta sẽ làm nó tốt hơn.